Opis i analiza przypadku  rozpoznawania i rozwiązywania problemu

edukacyjno – wychowawczego  „ Emilia Ć.”

 

                           

  1. Identyfikacja problemu.

 

Trudności z nauką szkolną spowodowane niską samooceną i brakiem motywacji.

 

Emilia jest uczennicą IV klasy liceum. Jest osobą nieśmiałą , mało komunikatywną, smutną – bardzo rzadko uśmiecha się . W grupie klasowej zawsze stoi na uboczu, jest mało aktywna, zamknięta w sobie. Niewiele rozmawia, zachęcona do rozmowy odpowiada kilkoma słowami . W czasie rozmowy ma opuszczoną głowę, sprawia wrażenie jakby nie słuchała. Uczennica mało uczestniczy w życiu towarzyskim klasy. Rzadko jest obecna na zabawach i wycieczkach organizowanych przez klasę . Pomimo tego klasa toleruje ją i pomaga , kiedy zajdzie taka potrzeba. Ze względu na ponad trzydziestokilometrową odległość od domu rodzinnego zamieszkuje w internacie szkolnym. Wychowuje się w rodzinie pełnej. Posiada  siostrę bliźniaczkę oraz małego dwuletniego braciszka. Relacje z siostrą są dobre. Emilia mieszka na wsi. Warunki materialne nie są zadowalające. Rodzice nie mają stałej pracy, utrzymują się jedynie z małego gospodarstwa rolnego.

            Trudności w szkole polegają na osiąganiu słabych wyników w nauce. Nauczyciele podkreślają , iż Emilia jest osobą mało zdolną , wyraźnie odstaje poziomem intelektualnym. Ma trudności w rozumieniu materiału naukowego, analizie problemu czy formułowaniu właściwych wniosków. W wielu przypadkach nie potrafi praktycznie zastosować zdobytej wiedzy. Jest raczej biernym uczestnikiem zajęć. Tego rodzaju problemy wpływają na wyniki nauczania z poszczególnych przedmiotów szkolnych. Jedną z przyczyn nawarstwiających się problemów były pojedyncze ucieczki z lekcji. Problemy w kontaktach z rówieśnikami mogą wynikać przede wszystkim z tego , iż Emilia jest osobą wrażliwą , a jednocześnie bardzo zamkniętą . Zaburzenia emocjonalne mają być może swoje podłoże w trudnej sytuacji  materialnej rodziny. Trudności te mogą pogłębiać się, co w konsekwencji może spowodować problemy wychowawcze. Niska samoakceptacja  i motywacja  powodowane są brakiem sukcesów w nauce. Kiedy nawet sukces pojawia się , to jest on rzadkością . To powoduje małą motywację do działania, a w szczególności do podejmowania wysiłku intelektualnego.

            Jako wychowawca klasy podjąłem zabiegi wychowawcze w celu zintegrowania klasy. Nie chciałem , aby Emilia była odtrącona  i nieakceptowana .

            Pomimo swej nieśmiałości Emilia czuje się dobrze w klasie. Wniosek taki formułuje na podstawie własnych obserwacji i rozmów z matką .

 

 

      2. Geneza i dynamika zjawiska.

           

         Problem został zauważony przeze mnie w klasie I . Emilia od samego początku w szkole zaczęła mieć problemy z nauką . Materiał szkoły średniej był znacznie obszerniejszy, niż ten ze szkoły podstawowej. Zaległości pogłębiały się , a Emilia niezbyt starała się , aby je pokonać . Szczególne problemy miała z matematyką . Pod koniec III klasy istniała groźba nie uzyskania promocji do następnej klasy. Problemy z przedmiotami ścisłymi nie rozwiązane na poziomie szkoły podstawowej , były dla niej coraz większą przeszkodą.  Miałem wrażenie, że Emilia nie mając motywacji oraz oparcia w rodzinie nie może poradzić sobie z tymi trudnościami. Nauczycielom było także trudno dostosować poziom lekcji do możliwości intelektualnych Emilii. Nie znając przyczyny niepowodzeń , nie mogli jej pomóc.

            Zauważone trudności w nawiązywaniu kontaktów interpersonalnych przekładają się na problemy szkolne. Średnia ocen końcoworocznych wynosiła nieco ponad 2, a jedynie z takich przedmiotów jak w-f  czy religia oceny były dostateczne lub dobre, natomiast z pozostałych przedmiotów były to oceny dopuszczające. Emilia przyznaje, że poświęca niewiele czasu na naukę . Zazwyczaj odrabia zadania domowe przeznaczając na to zaledwie godzinę do dwóch. Twierdzi, że nauczyciele stawiają jej za niskie oceny. Z drugiej jednak strony jest świadoma, że powodem słabych ocen jest jej słaba pamięć i zła organizacja pracy. Deklaruje poprawę wyników poprzez systematyczną naukę. Wydaje się być świadoma korzyści wynikających ze zdobytej wiedzy, która w przyszłości gwarantuje jej lepszy start  w dorosłe życie.

            Emilia jest podatna na negatywny wpływ koleżanek. Matka twierdzi, iż córka zwierzyła się jej, że to właśnie koleżanka Małgorzata P. namówiła ją na ucieczki z lekcji. Przeszkadza jej w przygotowaniu się do zajęć zapraszając kolegów do pokoju w internacie.

            Ojciec mało interesuje się sprawami dzieci. Nigdy nie pojawił się w szkole w sprawie córki. Matka chętnie podjęła ze mną współpracę . Interesuje się szkolnymi postępami Emilii, jak i jej niepowodzeniami i brakami w edukacji. Niestety duża odległość miejsca zamieszkania od szkoły oraz konieczność opieki nad najmłodszym dwuletnim synem powodowała, że wizyty w szkole nie zawsze były systematyczne. 

 

 

  1. Znaczenie  problemu.

 

Emilia uzyskuje złe wyniki w nauce szkolnej, przez co może nie ukończyć szkoły i pozostać na drugi rok w tej samej klasie.
Wagary i słaba frekwencja spowodują, że niepowodzenia  Emilii w szkole będą się nawarstwiać i pogłębiać.
Problemy emocjonalne powodują wycofanie się Emilii z kontaktów społecznych  z rówieśnikami.
Brak osiągnięć i niska ocena własnych możliwości mogą powodować pogłębienie problemów wychowawczych i kłopoty z nauką.

 

 

4.   Prognoza.

 

Negatywna – zaniechanie dalszych działań wychowawczych mobilizujących do nauki spowoduje brak jakichkolwiek sukcesów Emilii oraz problemy z zaliczeniem wszystkich przedmiotów i uzyskaniem świadectwa ukończenia szkoły bądź nie zdaniem Egzaminu dojrzałości. Nastąpi dalsze wycofywanie się Emilii z kontaktów społecznych i pogłębienie stanów lękowych.

 

Pozytywna – Emilia nadal aktywnie pracuje nad sobą  pod kierunkiem wychowawcy i wsparciu innych nauczycieli, uczniów klasy oraz rodziców , a przede wszystkim matki, co spowoduje poprawę frekwencji, wyników w szkole, wzmocni motywację  i zaangażowanie w kontakty społeczne. Emilia ukończy szkołę oraz pozytywnie zda Egzamin dojrzałości.

 

 

      5. Propozycje rozwiązania.

 

Cele :

 

Systematyczna praca nad wyrównywaniem braków w nauce poprzez pomoc koleżeńską.
Przywrócenie wiary we własne siły.
Pobudzanie i wzmacnianie motywacji do podejmowania samodzielnych działań.
Większe mobilizowanie Emilii do zaangażowania  się w życie klasy i wzmocnienie jej poczucia wartości poprzez integrowanie z zespołem klasowym.
Utrzymywanie stałego kontaktu z rodzicami , głównie z matką , na temat postępów  w nauce Emilii, dzięki czemu będzie można dostosować działania wychowawcze.

 

Zadania :

 

Rozmowa z uczennicą  - uświadomienie jej problemu.
Poświęcenie uczennicy więcej uwagi.
Odizolowanie Emilii od złego towarzystwa.
Pochwały za osiąganie nawet najmniejszych sukcesów.
Rozmowa z nauczycielami w celu zwrócenia uwagi na problemy emocjonalne Emilii i umożliwienie nadrobienia zaległości.
Zorganizowanie stałej pomocy koleżeńskiej.
Rozmowa z uczniami klasy – uwrażliwienie ich na to, aby nie krytykowali i nie wyśmiewali się z koleżanki.
Realizacja zajęć wychowawczych o przyjaźni, tolerancji i akceptacji.

 

 

6. Wdrażanie oddziaływań.

 

W rozmowie z matką Emilii, zachęcałem ją, aby przeniosła córkę z internatu do domu rodzinnego. Przebywanie Emilii pod stałą opieką matki miało spowodować większą kontrolę jej poczynań.  W celu zminimalizowania braków w nauce zorganizowałem stałą pomoc koleżeńską dla Emilii. Przede wszystkim w zakresie nauk ścisłych – matematyka  i fizyka. Uczennice, które miały opanowany materiał zostawały po lekcjach z Emilią i rozwiązywały wspólnie zadania. Systematycznie kontrolowałem postępy Emilii w nauce, zwracają uwagę na osiągane sukcesy i wnikliwe analizując niepowodzenia. Ze zrozumieniem traktowałem trudności w realizacji zamierzeń, ale stanowczo mobilizowałem do większego wysiłku  i aktywności. W czasie zajęć wychowawczych zachęcałem do dyskusji i większego zaangażowania sprawy dotyczące klasy. Prowadziłem indywidualnie rozmowy z Emilią zachęcając ją do zwierzeń na temat problemów osobistych i planów na przyszłość. Byłem w stałym kontakcie z nauczycielami prowadzącymi zajęcia z poszczególnych przedmiotów. Reagowałem na wszelkie sygnały informujące o możliwości pogłębienia się problemu. Zrealizowałem cykl zajęć wychowawczych dotyczących tolerancji i akceptacji w celu uwrażliwienia uczniów na osoby słabsze, mające trudności w realizacji swoich zamierzeń. Próbowałem integrować klasę , zachęcać do odpowiedzialności za koleżanki i kolegów gorzej radzących sobie z nauką.

 

 

      7. Efekty oddziaływań.

 

            Zamierzone cele w pewnym zakresie udało się zrealizować. Emilia stała się bardziej komunikatywna. Częściej zabierała głos w dyskusji, jednak trzeba było ją do tego zachęcać. Samodzielnie raczej nie podejmowała inicjatywy. Stała się bardziej otwarta , mniej lękliwa, jednak dalej stroniła od towarzystwa rówieśniczek czy rówieśników. Nie uczestniczyła w wycieczkach i zabawach klasowych. Było to zrozumiałe w sytuacji , kiedy udział w imprezie wiązał się z pewnym minimalnym nakładem finansowym, ponieważ sytuacja materialna rodziny nie była najlepsza. Jednakże niechęć do udziału w zabawach czy dyskotekach klasowych pozostała nieprzełamana.

            Sukcesem Emilii było zaliczenie wszystkich przedmiotów przewidzianych programem nauczania i ukończenie Liceum Ogólnokształcącego. Jednak poważne braki w zakresie wiadomości i umiejętności z poprzednich lat nauki spowodowały , iż Emilia nie zdała Egzaminu dojrzałości.

 

 

 

LITERATURA :

 

            W momencie rozwiązywania wyżej przedstawionego problemu wychowawczego wykorzystałem wiedzę zaczerpniętą z :

 

1.      Elliot J., Place M. : Dzieci i młodzież  w kłopocie. Poradnik nie tylko dla psychologów. WSiP, Warszawa 1998.

2.      Kuberska – Gaca K., Gaca A. : Profilaktyka niedostosowania społecznego w szkole. WSiP, Warszawa 1986.

3.      Obuchowska I. : Drogi dorastania. Psychologia rozwojowa okresu dorastania dla rodziców i wychowawców. WSiP, Warszawa 1996.

4.      Spionek H. : Zaburzenia rozwoju uczniów a niepowodzenia szkolne. PWN,

      Warszawa 1973.

5.   Zaczyński W. : Praca badawcza nauczyciela. WSiP, Warszawa 1995.